Orgaantransport: een race tegen de tijd!

Er is geen discussie over, ons wegennet slibt dicht. Als er een race is tegen de tijd, kies je beter voor luchttransport dan voor vervoer via onze wegen. Omdat organen slechts enkele uren buiten het lichaam kunnen verblijven en transplantaties altijd gepaard gaan met tijdsdruk, gaan we op zoek naar de route die organen afleggen tussen donor en ontvanger.

De enige foto van Luc met de inmiddels overleden Dr. Van Rood. Niet de beste fotokwaliteit, maar
wel een kostbaar souvenir voor Luc.

Gereglementeerd door Belgische wetgever sinds 1986

In het UZ Gent ontmoetten we verpleger Luc Colenbie. Sinds 1993 is hij er tewerkgesteld als transplantatiecoördinator. Deze functie combineert hij inmiddels met de rol die hij bekleedt als deskundige binnen de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid onder leiding van Minister Maggie De Block. In België zijn naast het ziekenhuis in Aalst ook 7 universitaire ziekenhuizen erkend als transplantatiecentrum. Een team van gemiddeld 30 verpleegkundigen, verspreid over de verschillende centra, coördineren alle Belgische orgaantransplantaties.

Allereerste succes geboekt bij identieke tweeling

Als we spreken over de eerste geslaagde niertransplantatie met levende donor, dan keren we terug naar 1954. De Amerikaanse chirurg J.E. Murray transplanteerde een nier van Ronald Herrick bij diens eeneiige tweelingbroer Richard, die aan een chronische nierziekte leed. Het risicovolle experiment slaagde en het leven van Richard werd met 8 jaar verlengd. “Het succes van de transplantatie was te danken aan de identieke genetische identiteit van het duo”, onderstreept Luc Colenbie, “na de transplantatie bij de tweeling, bleven bij andere patiënten afstotingsverschijnselen optreden, omdat men in die tijd niet wist dat niet alleen een gelijke bloedgroep belangrijk was, maar ook de weefseltypering. Deze fundamentele kennis kwam pas in 1958 aan het licht dankzij onderzoek van onder andere de Nederlandse immunoloog Dr. Van Rood.” Het duurde tot 1963 voordat chirurgen met succes een eerste levertransplantatie uitvoerden in Denver (USA), tot 1967 voor een geslaagde transplantatie van een hart in Kaapstad en België vervolledigt de lijst met de eerste succesvolle longtransplantatie in het Gentse Universitaire ziekenhuis in 1972.

De beste match

Omdat de correcte weefseltypering tussen potentiële donor en ontvanger zo belangrijk is en om zo veel mogelijk mensen te kunnen helpen, richtte Dr. Van Rood Eurotransplant op. Deze organisatie is 24/24 bemand in Leiden (NL) en stemt vraag en aanbod van 8 aangesloten landen op elkaar af. Niet alleen de medische en ethische factoren spelen een rol, ook op logistiek vlak moet de donatie een haalbare kaart zijn. Terwijl je nieren tot 24 uur buiten het lichaam kan bewaren, is dat voor longen 10 uur, voor een lever 12 uur en voor een hart amper 4 uur.

Start de klok, de tijd tikt…

Na de allocatie door Eurotransplanteen, schiet de procedure in gang. Voor hart en longen gaat de chirurg van het ontvangende ziekenhuis altijd ter plaatste op de locatie waar de donor zich bevindt. Pas wanneer de behandelend arts het orgaan goedkeurt, springt het licht op groen en maakt men de patiënt die het orgaan zal ontvangen klaar in het eigen ziekenhuis.

“Het is altijd een race tegen de tijd,” bevestigt Colenbie. “Stel je voor: een hart is ter beschikking in Innsbruck. Ikzelf vertrek met de chirurg richting Wevelgem om met een privévliegtuig naar Innsbruck te vliegen. Daar wacht een ambulance ons op en brengt ons naar het ziekenhuis waar de donor zich bevindt. Eenmaal het lichaam geopend is en de arts tevreden is met het orgaan, maken we alles klaar voor transport. Het orgaan, ingepakt in een koelbox, keert met ons terug per ambulance richting vliegveld, om daarna via luchttransport tijdig in België te komen. Geloof me vrij, er mag niks verkeerd gaan of je bent te laat! Weersomstandigheden, files… vele factoren spelen een rol in het nipte tijdsbestek. Als we het met de ambulance niet halen, dan zetten we desnoods een helikopter in. We hebben geen optie om te falen, we hebben letterlijk een mensenleven in handen,” vertelt de betrokken transplantatiecoördinator.

Iedereen beseft de ernst van de situatie

Colenbie vertelt verder: “Het is niet alleen een druk op de schouders van ons als medisch team, ook de ambulancier en de piloten beseffen goed waarmee ze bezig zijn. De motivatie en betrokkenheid van alle teamleden is van levensbelang om het orgaan tijdig bij de ontvangende patiënt te brengen. En zelfs dan stopt het niet. Niettegenstaande de anonimiteit van de patiënten, blijft het verhaal vaak achteraf in het hoofd van de piloten spelen: hoe liep het af? Hebben ze uiteindelijk met het orgaan een leven kunnen redden?” Luc Colenbie toont ons geëmotioneerd een foto van een grote knuffelbeer, die de piloten afgaven voor een meisje dat het hart kreeg die ze op kerstavond hadden overgevlogen. De transplantatiecoördinator is de persoon die vanaf de eerste tot de laatste minuut het volledige traject van de transplantatie meeloopt. Van het moedige en harde moment van instemming door de familie van de donor tot het al dan niet verlossende moment van de melding van een geslaagde operatie aan de familie van de ontvanger, elke gevoel doorheen het traject wordt door de coördinator meebeleefd. Hoe ga je om met deze roetsjbaan van emoties? Colenbie antwoordt: “Het is inderdaad moeilijk, want je kent het verhaal van beide partijen. Je leeft een stuk met hen mee, maar je moet het toch een plaats geven. De moeilijke momenten van verlies en verdriet compenseer ik met het gevoel van overwinning bij de patiënt die gered werd en de kans krijgt op een (beter) leven. Doorheen je carrière maak je situaties mee die voor eeuwig in je geheugen gegrift staan.

Donor of niet? Praat erover!

Het afgelopen jaar (2017) transplanteerden we in België alleen al 1041 organen. Uit een menselijk lichaam kunnen ze tot 8 organen gebruiken: hart, 2 nieren, longen, lever (kan gesplitst worden), pancreas en de dunne darm. Eén overleden persoon kan het leven van acht andere zieke mensen redden of de kwaliteit ervan verbeteren. De Belgische wetgeving bepaalt dat we automatisch donor zijn als we er ons bij leven niet uitdrukkelijk hebben tegen verzet. Maar het blijft altijd een moeilijke kwestie voor familieleden van een hersendode patiënt, om in te stemmen met orgaandonatie in deze pijnlijke periode, als ze de uitdrukkelijke wil van hun dierbare niet kennen. Daarom, als jij een bijdrage wil leveren aan anderen na je dood, maak dat dan tijdens je leven duidelijk aan je naaste omgeving.

AIRCRAFT

Volgende vliegtuigen worden ingezet voor transport van hart, longen en lever wegens de hoogdringendheid:

• Cessna Citation Mustang

• Cessna Citationjet 525A,B,C (CJ1, CJ2+ en CJ3)

• Piaggio Avanti II

Nieren worden getransporteerd via reguliere lijnvluchten. Afhankelijk van de beschikbare vluchten wordt een maatschappij geselecteerd. Helikopters die ingezet kunnen worden voor orgaantransport moeten, omdat de vluchten veelal ‘s nachts plaatsvinden, beschikken over twee motoren, IFR uitgerust zijn en 2 piloten aan boord hebben. Volgende types uit de privésector komen hiervoor in aanmerking:

• Airbus Helicopters AS 365 Dauphin

• Eurocopter EC145

Wanneer geen enkele helikopter beschikbaar is, wordt er beroep gedaan op de Seaking van Defensie.

Reportage uit: RateOne 4

Meer civiele berichten

A400M Atlas, wat een beest!
12 oktober 2020
Achter de schermen bij SABCA
100 jaar SABCA
28 september 2020
Flanders Airport klaar voor de toekomst
28 september 2020
Rik Moons vliegt met ULM
Column – Pan Pan Pan
24 september 2020
Toestel crash Coyette
Na de helikoptercrash: nog steeds moeder van drie, maar ook weduwe en ondernemer
24 september 2020
Badge Sabena Piet Van Riet
Toen gouden strepen nog autoriteit konden afdwingen
24 september 2020
Joke van Vooren in VLOC Oostende
Virtual reality
22 september 2020
Captain Ives Belmans 2019
Belgische piloot in het Rijk van de sjeiks
13 september 2020
Piloot Martin Leeuwis
Jachtvliegers doen een boekje open
13 september 2020
Vertrekkende luchtballonnen
Luchtballonen brengen zorgverleners in de wolken
8 september 2020
Cover Het Droneboek
Het droneboek van André Jansens
3 september 2020
Piloten Nils en Stijn
Na de Sea King nu ook Agusta A109 voor studenten van het VLOC
2 september 2020
Screenshot op RateOne website
Luchtvaartgeschiedenis.be en RateOne bundelen de krachten
22 augustus 2020
Piloot Anneleen Smits
Zonnig of niet, laat je nooit verrassen!
23 juni 2020
Sabca vestiging in Charleroi
Eeuweling Sabca terug in Belgische handen
20 juni 2020
Sabena Aerospace en North Sea Aviation Center parkeren vliegtuigen in Oostende
15 juni 2020
Zicht vanuit een helikopter cockpit
Opleiding tot vliegtuig- of helikopterpiloot geschrapt voor subsisies KMO-portefeuille
12 juni 2020
Philippe Bodson
Philippe Bodson lanceert ASL FLY EXECUTIVE: onbezorgd vliegen zoals in de jaren ’70
11 juni 2020
Versoepeling corona-maatregelen voor lichte luchtvaart
31 mei 2020
Partnership tussen The Aviation Factory en North Sea Aviation Center in Oostende
23 mei 2020
In vlucht
Federaties halen slag thuis! Luchtsport terug mogelijk vanaf 11 mei 2020.
10 mei 2020
Ook recreatieve piloten willen zo snel mogelijk opnieuw de lucht in.
5 mei 2020
Sun Air, vanaf september 2020 op Brussels Airport
Brussels Airport verwelkomt Sun-Air vanaf september 2020
23 april 2020
Koninklijke Aeroclub Keiheuvel neemt afscheid van Mon
20 april 2020
A400M MSN104
Eerste vlucht van de Airbus A400M van het Luxemburgse leger
14 april 2020
De sfeervolle opening van de vernieuwde Skyhall, januari 2020.
Skyhall: nieuwe bestemming voor iconisch luchthavengebouw
4 april 2020
Gevolg COVID-19: raken jonge piloten ooit nog aan een job?
2 april 2020
10-12/9/21
Sanicole Airshow
2 april 2020
Air Antwerp logo
Ook Air Antwerp schort vluchten op vanaf 22 maart
18 maart 2020
10/10/20
Brussels Aviation Collectible Show
Zaventem
6 maart 2020
Repatriëring Europeanen uit Wuhan via Melsbroek
31 januari 2020
vliegtuig Brussels Airlines
Schorsing alle vluchten bij Brussels Airlines vanaf zaterdag 21 maart.
29 januari 2020
Piloot en 2 toeschouwers komen om tijdens airshow in Guatemala
18 januari 2020
Sabena, het turbulente verhaal van een pionier
1 januari 2020
Betekenis van de strepen van een piloot
27 december 2019
Een warme actie t.v.v. FONAVIBEL
24 december 2019
Fonavibel, een warme blik achter de schermen van de Belgische Luchtmacht
24 december 2019
Eerste editie, valse start
24 december 2019
De MUG-heli, een onbetaalbaar verschil
24 december 2019
Hoogvliegers: een sterk staaltje ‘Top Gun’ uit Nederland
23 december 2019
Glenn Miller 75 jaar geleden verdwenen tijdens vlucht
16 december 2019
Militaire luchtverkeersleiders definitief verhuisd
3 december 2019
BIV op vliegtuigen? Het aandeel luchtvaart is verwaarloosbaar: slechts 0,02 %
14 november 2019
Jean-Pierre De muyt
Special Job @ BELGOCONTROL
14 november 2019
Marchetti
50 jaar Marchetti
14 november 2019
Jos snor palmers
In het hol van de… Tiger
14 november 2019
CO2 uitstoot vliegtuig
Wat met BIV op vliegtuigen?
10 november 2019
Bram Vermeulen
Wist je dat… de nieuwe weerman luchtcadet was?
8 november 2019
IACE: Belgische luchtcadetten slaan vleugels uit in het buitenland
8 november 2019
Thermiek, de motor voor zweefvliegers
8 november 2019
Nancy Vermeulen
Piloot worden was geen droom, enkel een stap in de goede richting
8 november 2019
Renaud ‘Grat’ Thys Van de Belgische valk naar de Canadese horzel
8 november 2019
F-35, de keuze is gemaakt
8 november 2019
Vleugels, de ultieme beloning voor elke luchtcadet
7 november 2019
meaux airshow 2020
28/06/20
Meaux Airshow
Meaux Esbly Airport, Isles-lès-Villenoy, Frankrijk
4 november 2019
Aankomst eerste F-35 alvast ‘niet onzichtbaar’
3 november 2019
Helikopter kopen of huren?
31 oktober 2019
Belgisch kampioen kunstvliegen 2018
31 oktober 2019
Niky Terzakis, CEO van Air Belgium
31 oktober 2019
Icarus bronsgieterij rate one
Waar dromen versmelten tot kunstwerken
31 oktober 2019
Piere d'ardenne Alfako Rate One
Pilotenopleiding, waar loopt het mis?
31 oktober 2019
info
Air Antwerp biedt via KLM extra diensten aan en mikt op extra omzet
27 oktober 2019
Lady Bush Pilot
10 oktober 2019
International Air Cadet Exchange 2019
10 oktober 2019
Pegasus, is niet het enige paard dat vliegt
10 oktober 2019
Prom 70C Brothers in Arms
10 oktober 2019
Weemoed geïnkt op een gevoelige huid
4 oktober 2019
Op de grond of in de lucht… deze boxers presteren altijd!
4 oktober 2019
Niet alleen gevechtspiloten vliegen met straaljagers!
4 oktober 2019
20/9/20
Flandre Lys Airshow
Merville
19 september 2019
21/7/20
Nationale feestdag
Brussel/Bruxelles
19 september 2019
16-18/7/21
Royal Internationa Air Tattoo
RAF Fairford
19 september 2019
12/6/20
50 jaar Midden-Zeeland Airshow
Arnemuiden
19 september 2019
14-17/4/21
Aero Friedrichshafen
Friedrichshafen
19 september 2019
Sensation flight aan boord van een Mirage M5B
19 september 2019
Euravia Rate One
Zeg niet zomaar ‘studentenclub’ tegen EUROAVIA
19 september 2019
FlyAdvisor: Discover Poland
19 september 2019
FlyAdvisor Knokke EBKW
5 september 2019
De laatste vlucht van koning Boudewijn
5 september 2019
Bruegel siert zesde Belgian Icon-vliegtuig van Brussels Airlines
5 september 2019
‘Musée de l’ALAT et de l’Hélicoptère’, walhalla voor helikopterfanaten
5 september 2019
A(i)rtistic: Liévin d’Ydewalle
14 augustus 2019
RBAC – IACE 2019
23 juli 2019
Air Astrid
9 juli 2019
Achter de schermen bij Airbus in Sevilla: A400M in productie
1 mei 2019
Terugblik: Marc Emonts-Gast
1 mei 2019
RS05 op rust in Oostende
19 januari 2019
Primeur uit Antwerpen: medisch transport via drones
6 december 2018
Vleugels krijg je niet zomaar, je moet ze verdienen
7 november 2018
FlyAdvisor: dagje Midden-Zeeland
14 september 2018